विदेशी लगानी भनेको के हो? (What is Foreign Investment?)

साधारण भाषामा भन्नुपर्दा, यदि तपाईंको कम्पनीमा:

1. विदेशी नागरिक (Foreign National) वा

2. विदेशको कम्पनी (Foreign Company)

ले शेयर (लगानी) गरेको छ भने, त्यो कम्पनी विदेशी लगानीको कम्पनी मा गनिन्छ। यो कम्पनी दुई प्रकारको हुन सक्छ:

• संयुक्त लगानी (Joint Venture): नेपाली र विदेशी दुवैको लगानी भएको।

• पूर्ण विदेशी स्वामित्व (Fully Foreign Owned): शतप्रतिशत लगानी विदेशीको मात्र भएको।

नेपाली कम्पनीभन्दा के फरक छ?

नेपाली नागरिकले मात्र खोलेको कम्पनी दर्ता गर्न कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय (OCR) मा मात्र निवेदन दिए पुग्छ। तर, विदेशी लगानी भएको कम्पनी दर्ता गर्न सबैभन्दा पहिले लगानी स्वीकृति (Investment Approval) लिनुपर्छ। यो स्वीकृति लिने निकायहरू फरक-फरक हुन सक्छन्।

आवश्यक थप कागजातहरू (Required Additional Documents)

माथिको कुरा बुझिसकेपछि, कम्पनी दर्ताको लागि निवेदन दिँदा सामान्य कागजात (निवेदन फारम, प्रबन्धपत्र/नियमावली, फोटो) बाहेक यी थप कागजातहरू पेश गर्नुपर्छ:

१. लगानी अनुमतिको इजाजतपत्र (Investment Approval Letter)

यो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कागजात हो। विदेशी लगानी गर्न नेपाल सरकारको सम्बन्धित निकायबाट अनुमति लिनुपर्छ।

• औद्योगिक कम्पनी (उद्योग) का लागि: उद्योग विभाग (Department of Industry - DOI) बाट अनुमति लिनुपर्छ।

• सेवा कम्पनी (बैंक, परामर्श, होटल) का लागि: सम्बन्धित नियामक निकाय (जस्तै: नेपाल राष्ट्र बैंक, पर्यटन विभाग, लगानी बोर्ड) बाट अनुमति लिनुपर्ने हुन सक्छ।

• अर्थ मन्त्रालय: केही ठुला परियोजनाको हकमा अर्थ मन्त्रालयको स्वीकृति पनि चाहिन्छ।

कागजात: सो सम्बन्धित निकायले दिएको स्वीकृति पत्र (इजाजतपत्र) को प्रतिलिपि।

२. उद्योग विभागको स्वीकृति र संयुक्त लगानी सम्झौता (DOI Approval & Joint Venture Agreement)

यदि तपाईं संयुक्त लगानी (Joint Venture) मा औद्योगिक कम्पनी खोल्दै हुनुहुन्छ भने, उद्योग विभागले दिएको स्वीकृति माथि नै उल्लेख गरिसकियो। त्यसको अतिरिक्त:

• कागजात: नेपाली र विदेशी साझेदारबीच भएको संयुक्त लगानी सम्झौता (Joint Venture Agreement) को प्रतिलिपि पनि पेश गर्नुपर्छ। यो सम्झौतामा दुवै पक्षको अधिकार, कर्तव्य, लगानीको अनुपात, मुनाफा बाँडफाँडको तरिका आदि उल्लेख गरिएको हुन्छ।

३. विदेशी संस्थापकको कागजात (Documents of Foreign Promoter)

विदेशी संस्थापक को हुनुहुन्छ भन्ने आधारमा कागजात फरक हुन्छ:

पहिलो अवस्था: विदेशी व्यक्ति (Foreign Individual)
यदि विदेशी नागरिक (जस्तै: भारत, अमेरिका, चीनका नागरिक) ले लगानी गर्नुहुन्छ भने:

• राहदानी (Passport): उक्त व्यक्तिको राहदानीको प्रमाणित प्रतिलिपि (Certified Copy) पेश गर्नुपर्छ।

  • टिप्पणी: यो प्रति सामान्यतया नेपालस्थित त्यो देशको दूतावास (Embassy) वा नोटरी पब्लिकबाट प्रमाणित गराउनु पर्ने हुन सक्छ।

दोस्रो अवस्था: विदेशी कम्पनी (Foreign Company)
यदि विदेशमा दर्ता भएको कम्पनीले नेपालमा अर्को कम्पनी खोल्न लगानी गर्नुहुन्छ भने, धेरै कागजात चाहिन्छ:
१. कम्पनी दर्ता प्रमाणपत्र: उक्त विदेशी कम्पनी आफैं कानूनी रूपमा दर्ता भएको प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि।
२. लगानी निर्णय (Board Decision): नेपालको कम्पनीमा लगानी गर्ने निर्णय भएको, उक्त विदेशी कम्पनीको संचालक समितिको निर्णय (Board Resolution) को प्रतिलिपि।
३. प्रतिनिधि मनोनयन (Nomination Letter): नेपालमा खुल्ने नयाँ कम्पनीमा विदेशी कम्पनीको तर्फबाट संचालक (Director) वा प्रतिनिधिको रूपमा को बस्ने भन्ने मनोनयन पत्र।
४. प्रतिनिधिको राहदानी: मनोनयन गरिएको प्रतिनिधि व्यक्तिको राहदानीको प्रमाणित प्रतिलिपि।

प्रक्रियाको सारांश (Summary of Process)

1. पहिलो चरण: सम्बन्धित निकाय (उद्योग विभाग, आदि) बाट लगानी स्वीकृति लिनुहोस्।

2. दोस्रो चरण: आवश्यक सम्झौता (Joint Venture Agreement) तयार गर्नुहोस्।

3. तेस्रो चरण: माथि उल्लेखित सबै विदेशी कागजातहरू प्रमाणित गराउनुहोस्।

4. चौथो चरण: यी सबै कागजातसहित कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय (OCR) मा कम्पनी दर्ताको लागि निवेदन दिनुहोस्।

Shubharambha Consulting कसरी मद्दत गर्न सक्छ?

विदेशी लगानीमा कम्पनी दर्ता गर्नु नेपाली कम्पनी दर्ता भन्दा बढी जटिल छ। कागजातको प्रमाणीकरण (Attestation), सम्झौता पत्र (Agreement) को ड्राफ्टिङ, र सरकारी निकायहरूसँगको समन्वय आफैं गर्न गाह्रो हुन सक्छ।

Shubharambha Consulting को टोली यस क्षेत्रमा अनुभवी छ। हामी:

• विदेशी लगानी स्वीकृतिको लागि निवेदन तयार गर्न।

• संयुक्त लगानी सम्झौता (JVA) ड्राफ्ट गर्न।

• विदेशी कागजातहरू प्रमाणित (Attest) गराउन।

• कम्पनी रजिष्ट्रार र उद्योग विभागमा फाइल ट्र्याक गर्न।